Zwolnienie lekarskie to dla wielu pracowników nie tylko czas powrotu do zdrowia, ale też moment, w którym pojawiają się pytania o finanse. Jednym z najczęstszych jest to, czy za chorobowe przysługuje zwrot podatku. Odpowiedź nie jest jednoznaczna – zależy od rodzaju świadczenia, wysokości dochodów, zastosowanych ulg i sposobu pobierania zaliczek. W tym artykule wyjaśniamy wszystko krok po kroku, żeby roczne rozliczenie PIT nie było żadną niespodzianką.

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy – kluczowa różnica

Zanim przejdziemy do kwestii podatku i ewentualnego zwrotu, trzeba koniecznie rozróżnić dwa pojęcia, które są ze sobą często mylone. Mają one różne konsekwencje podatkowe i wykazuje się je w PIT-37 w innych miejscach.

Wynagrodzenie chorobowe – pierwsze 33 lub 14 dni L4

Gdy pracownik zachoruje, przez pierwsze dni zwolnienia lekarskiego wynagrodzenie wypłaca pracodawca, a nie ZUS. Mowa tu o 33 dniach w roku kalendarzowym (lub 14 dniach dla pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia). To wynagrodzenie chorobowe jest traktowane jak każdy inny przychód ze stosunku pracy.

Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim to, że:

• przysługują od niego koszty uzyskania przychodu – standardowo 250 zł miesięcznie (lub 300 zł dla dojeżdżających do pracy spoza innej miejscowości),
• pracodawca wykazuje je w PIT-11 razem z pozostałym wynagrodzeniem za pracę,
• zaliczka na PIT pobierana jest na zasadach ogólnych, według skali podatkowej (12% lub 32%).

Zasiłek chorobowy – od 34. dnia L4, wypłacany przez ZUS

Po przekroczeniu ustawowego limitu dni płatnych przez pracodawcę, pracownik przechodzi na zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS (lub przez pracodawcę, ale ze środków ZUS). Ten rodzaj świadczenia jest klasyfikowany jako przychód z innych źródeł – i tu zaczyna się istotna różnica podatkowa.

• Od zasiłku chorobowego nie przysługują koszty uzyskania przychodu.
• ZUS wystawia PIT-11A lub PIT-40A – nie PIT-11.
• W PIT-37 zasiłek wykazuje się w części dotyczącej innych źródeł przychodu.
• Zaliczki na PIT pobiera ZUS lub pracodawca działający jako płatnik zasiłku.
• Zasiłek chorobowy wynosi standardowo 80% podstawy wymiaru (100% w przypadku ciąży lub wypadku przy pracy).

Warto też wiedzieć, że zasiłek chorobowy nie jest oskładkowany na ZUS – jest wyłączony z podstawy składek społecznych i zdrowotnych. To jednak nie wpływa bezpośrednio na wysokość należnego podatku dochodowego.

Czy chorobowe jest opodatkowane?

Tak – zarówno wynagrodzenie chorobowe, jak i zasiłek chorobowy podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (skala podatkowa). Nie istnieje żadne automatyczne zwolnienie z podatku dla tych świadczeń.

Jedyny wyjątek, o którym warto pamiętać: ulga dla młodych (do 26. roku życia) nie obejmuje zasiłku chorobowego. Młody pracownik korzystający z tej ulgi i tak zapłaci podatek od zasiłku z ZUS – nawet jeśli jego wynagrodzenie za pracę jest w całości zwolnione z PIT.

Podstawa wymiaru zasiłku – jak się ją oblicza?

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania. Od tej kwoty odejmuje się 13,71% – tyle wynoszą składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Maksymalny okres zasiłkowy to 182 dni (270 dni przy gruźlicy lub gdy zwolnienie przypada na okres ciąży).

Zwrot podatku od chorobowego – kiedy jest możliwy?

Nie ma automatycznego zwrotu podatku „za chorobowe”. Natomiast nadpłata podatku – czyli sytuacja, w której zaliczki pobrane w ciągu roku były wyższe niż należny podatek wynikający z rocznego zeznania – jest jak najbardziej możliwa. Rozliczenie następuje w rocznym PIT-37.

Zwrot nadpłaty może pojawić się w kilku sytuacjach:

1. Niskie dochody i kwota wolna od podatku

Jeśli łączny dochód w roku podatkowym (w tym ze świadczeń chorobowych) nie przekracza 30 000 zł, podatek dochodowy wynosi zero. Wszystkie pobrane w ciągu roku zaliczki podlegają wtedy zwrotowi. Przy świadczeniach chorobowych trwających wiele miesięcy i niskiej podstawie zasiłku taka sytuacja jest realna.

2. Koszty uzyskania przychodu a wynagrodzenie chorobowe

Wynagrodzenie chorobowe, jako przychód ze stosunku pracy, korzysta z kosztów uzyskania przychodu. Jeśli pracodawca w miesiącach, gdy pracownik był na L4, nie uwzględnił pełnych kosztów przy obliczaniu zaliczki – w rocznym rozliczeniu może pojawić się nadpłata. To subtelna, ale realna różnica, szczególnie przy krótkich zwolnieniach.

3. Ulgi podatkowe

To najczęstszy powód zwrotu podatku, niezależnie od chorobowego. Ulgi takie jak:

• ulga na dzieci (prorodzinna),
• ulga rehabilitacyjna,
• ulga termomodernizacyjna,
• ulga na internet,
• ulga na IKZE,
• darowizny na cele charytatywne lub kościelne,

– mogą znacząco obniżyć należny podatek i w efekcie wygenerować nadpłatę do zwrotu, nawet gdy część roku przepracowana była na zwolnieniu lekarskim.

4. Zbyt wysokie zaliczki pobrane przez ZUS

ZUS pobiera zaliczki na podatek od zasiłku chorobowego, ale nie zawsze uwzględnia kwotę zmniejszającą podatek (tzw. „1/12 kwoty zmniejszającej”). Jeśli pracownik złożył PIT-2 u pracodawcy, a nie poinformował ZUS o prawie do kwoty zmniejszającej – ZUS pobiera zaliczki w pełnej wysokości bez jej uwzględnienia. W rocznym PIT-37 można wtedy odzyskać nadpłatę.

Jak wykazać chorobowe w PIT-37?

Roczne rozliczenie świadczeń chorobowych zależy od tego, kto wystawiał dokumenty i jakie świadczenia były pobierane.

Wynagrodzenie chorobowe – PIT-11 od pracodawcy

Wynagrodzenie chorobowe (za pierwsze 33/14 dni) trafia do PIT-11 wystawianego przez pracodawcę razem z pozostałym wynagrodzeniem ze stosunku pracy. W PIT-37 wpisuje się je w odpowiedniej rubryce dotyczącej przychodów ze stosunku pracy – nie wymaga osobnego wykazywania.

Zasiłek chorobowy – PIT-11A lub PIT-40A od ZUS

Zasiłek chorobowy wypłacany bezpośrednio przez ZUS jest wykazywany w PIT-11A. Jeśli ZUS wystawił PIT-40A (roczne obliczenie podatku), oznacza to, że Zakład samodzielnie rozliczył podatek. W takiej sytuacji można zaakceptować to rozliczenie lub złożyć własny PIT-37 – co jest szczególnie opłacalne, gdy przysługują dodatkowe ulgi lub odliczenia, których ZUS nie uwzględnił.

Ważna zasada: Jeśli oprócz zasiłku od ZUS były jeszcze inne przychody (np. wynagrodzenie z pracy), obowiązkowo należy złożyć PIT-37 i połączyć wszystkie źródła przychodu w jednym zeznaniu.

Praktyczny przykład – ile można zyskać lub stracić?

Wyobraźmy sobie pracownika zarabiającego ok. 6 000 zł brutto miesięcznie (zbliżone do przeciętnego wynagrodzenia w Polsce), który przebywał na L4 przez 2 miesiące w ciągu roku. Przez pierwsze 33 dni pobierał wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy (80% wynagrodzenia), a następnie zasiłek z ZUS.

• Wynagrodzenie chorobowe (~4 800 zł brutto) – koszty uzyskania przychodu uwzględnione, zaliczka pobrana przez pracodawcę.
• Zasiłek z ZUS (~4 500 zł po pomniejszeniu podstawy o 13,71%) – brak kosztów uzyskania przychodu, zaliczka pobrana przez ZUS bez kwoty zmniejszającej podatek.
• Za pozostałe 10 miesięcy wynagrodzenie za pracę (~60 000 zł brutto) – standardowe zaliczki z uwzględnieniem kosztów i kwoty zmniejszającej u pracodawcy.

Po zsumowaniu w PIT-37: łączny dochód mieści się w pierwszym progu podatkowym (12%), uwzględnione są koszty uzyskania przychodu i kwota zmniejszająca podatek. Jeśli ZUS pobrał zaliczki bez kwoty zmniejszającej – ta część wróci jako nadpłata. Dolicząc np. ulgę na dzieci lub ulgę rehabilitacyjną, zwrot może być jeszcze wyższy.

Zwrot nienależnie pobranego zasiłku a PIT

Czasem zdarza się, że ZUS stwierdza, że zasiłek był wypłacony nienależnie i pracownik musi go zwrócić. W takiej sytuacji istnieje możliwość odliczenia zwróconej kwoty od dochodu – na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT. Odliczenie dotyczy roku, w którym nastąpił zwrot. Jeśli kwota do odliczenia przekracza dochód z tego roku, nadwyżkę można rozliczać w kolejnych 5 latach podatkowych.

W przypadku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku nie zawsze konieczna jest korekta wcześniejszych zeznań PIT – zależy to od tego, czy błąd leżał po stronie płatnika, czy ubezpieczonego. W razie wątpliwości warto skonsultować się z doradcą podatkowym.

Usługa Twój e-PIT a chorobowe

ZUS i pracodawcy przekazują dane do Krajowej Administracji Skarbowej, dlatego w usłudze Twój e-PIT zeznanie jest zazwyczaj wstępnie wypełnione. Warto jednak uważnie sprawdzić:

• czy zasiłek chorobowy z PIT-11A lub PIT-40A jest prawidłowo wykazany,
• czy wynagrodzenie chorobowe z PIT-11 zostało połączone z wynagrodzeniem za pracę,
• czy uwzględnione są wszystkie przysługujące ulgi,
• czy kwota zmniejszająca podatek została zastosowana tylko raz (jeśli pracownik złożył PIT-2 u pracodawcy, ZUS nie powinien jej ponownie stosować).

Akceptacja zeznania bez weryfikacji może oznaczać utratę należnego zwrotu podatku.

Co warto wiedzieć na 2025 i 2026 rok?

W 2025 i 2026 roku nie wprowadzono istotnych zmian w zasadach opodatkowania świadczeń chorobowych – skala podatkowa, koszty uzyskania przychodu i zasady wykazywania w PIT pozostają takie same. Warto natomiast pamiętać o zmieniającym się limicie odliczenia składki zdrowotnej – za 2025 rok (rozliczenie w 2026 r.) wynosi on 12 900 zł, a od 2026 roku wzrośnie do 14 100 zł. Dotyczy to jednak wybranych form opodatkowania (ryczałt, podatek liniowy), a nie standardowego rozliczenia na skali podatkowej.

Podsumowanie

Zwrot podatku od chorobowego nie następuje automatycznie – wszystko rozlicza się w rocznym zeznaniu PIT-37. Kluczowe wnioski, które warto zapamiętać:

• Wynagrodzenie chorobowe (pierwsze 33/14 dni) to przychód ze stosunku pracy – przysługują mu koszty uzyskania przychodu.
• Zasiłek chorobowy (od ZUS) to przychód z innych źródeł – bez kosztów uzyskania przychodu i zawsze opodatkowany, nawet przy uldze dla młodych.
• Oba świadczenia są opodatkowane na zasadach ogólnych – według skali 12% lub 32%.
• Nadpłata podatku jest możliwa, gdy zaliczki pobrane przez pracodawcę lub ZUS przekroczą należny podatek – najczęściej przez ulgi, niskie dochody lub brak kwoty zmniejszającej u ZUS.
• Warto zawsze weryfikować zeznanie w usłudze Twój e-PIT i nie akceptować go bez sprawdzenia.
• Przy długich zwolnieniach lub skomplikowanej sytuacji podatkowej konsultacja z doradcą podatkowym może przynieść realne korzyści finansowe.

Chorobowe a podatek to temat, który na pierwszy rzut oka wydaje się prosty, ale kryje w sobie wiele niuansów. Dokładna analiza własnej sytuacji podatkowej – z uwzględnieniem rodzaju świadczenia, zastosowanych ulg i sposobu pobierania zaliczek – to najlepsza droga do tego, żeby nie przepłacać fiskusowi.